Układ żylny u mężczyzn i kobiet jest zbudowany tak samo. Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju niewydolności żylnej u przedstawicieli obu płci jest predyspozycja genetyczna. Jednak u kobiet narażenie na działanie różnych czynników, które osłabiają żyły i powodują ich poszerzenie i rozwój żylaków jest znacznie większe. Zasadniczą przyczyną wpływającą na sześciokrotnie częstsze niż u mężczyzn występowanie chorób żył u kobiet miedzy 20 a 35 rokiem życia, - jest wpływ hormonów wydzielanych fizjologicznie w organizmie kobiety (ciąża, cykl miesięczny) a także stosowane coraz częściej preparaty hormonalne (doustna antykoncepcja, hormonalna terapia zastępcza).

W czasie ciąży
zwiększone wydzielanie hormonów (estrogeny i progesteron) powoduje zmniejszenie napięcia żylnego. Poszerzenie żył doprowadza do tego, że zaczyna gromadzić się w nich więcej krwi niż zwykle. Zastój krwi w żyłach jest widoczny szczególnie w dolnych częściach ciała. Pojawia się uczucie ciężkości kończyn dolnych, bóle i napięcie podudzi, później dołączają do tych dolegliwości obrzęki wokół kostek. Objawy te zmniejszają się po uniesieniu nóg czy położeniu się w łóżku. Osłabienie układu żylnego pojawia się zwykle w 90% przed trzecim trymestrem ciąży, co świadczy o zwiększonym wydzielaniu progesteronu, który zmniejsza napięcie żylne i niekorzystnie wpływa na ściany tych naczyń. Rola estrogenów nie została jeszcze do końca poznana, jednak wiadomo już, że hormony te powodują także rozszerzenie naczyń (przez zmniejszenie napięcia żyły) oraz zwiększają przepuszczalność drobnych naczyń żylnych.

Stosowanie hormonalnej antykoncepcji
coraz bardziej popularne, jest innym przykładem oddziaływania hormonów na układ żylny kobiety. Estrogeny i progesteron, głównie syntetyczne, oprócz wpływu na powstawanie i rozwój przewlekłej niewydolności żylnej (początkowo napięcie, bóle i obrzęki nóg, później "pajączki" i żylaki), zmieniają także hemostazę, czyli procesy krzepnięcia krwi. Ocena ryzyka zakrzepowo-zatorowego związanego ze stosowaniem tabletek antykoncepcyjnych była i jest przedmiotem licznych badań klinicznych, które starają się określić to ryzyko. Na podstawie tych badań stale modyfikuje się skład pigułek antykoncepcyjnych. Tabletki pierwszej generacji, zawierające duże dawki etynylestradiolu (50ug lub więcej) zastąpiono tabletkami "niskodawkowymi" (mniej niż 50ug etynylestradiolu) oraz tabletkami "trzeciej generacji", zawierającymi progestagen pochodzenia gonadalnego (dezogestrel, gestogen lub norgestimat). Mimo modyfikowania składu preparatów hormonalnych nadal stwierdza się umiarkowanie większe ryzyko zakrzepowo-zatorowe.

Podobne aspekty leczenia i ocena ryzyka powikłań istotne są w hormonalnej terapii zastępczej stosowanej w celu zapobiegania nieprawidłowościom lub powikłaniom związanym z zaprzestaniem wydzielania estrogenu i progestagenów przez jajniki. Tego rodzaju leczenie trzykrotnie zwiększa ryzyko zakrzepicy żył głębokich, dlatego szczególnego znaczenia nabiera tu dokładna ocena układu żylnego.

Jeśli mamy wątpliwości związane ze stosowaniem preparatów hormonalnych i wpływem tych środków na układ żylny (rozwój przewlekłej niewydolności żylnej, zakrzepica żylna) to wydaje się, że rozsądne byłoby badanie stanu żył przed rozpoczęciem terapii hormonalnej - badanie flebologiczne, a w trakcie stosowania hormonów także okresowa kontrola stanu naszych żył.